गुजरात (प्रतिनिधी) : इराणचे सुमारे २० लाख बॅरल कच्चे तेल घेऊन जाणारे ‘डेर्या’ हे अतिविशाल तेलवाहू जहाज अचानक गुजरातच्या किनाऱ्यावर दाखल झाल्याने ऊर्जा क्षेत्रात खळबळ उडाली आहे. मात्र, अमेरिका यांनी घातलेल्या निर्बंधांमधील तांत्रिक अटींमुळे भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी या तेलाची खरेदी करण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, इराण कडून पाठवण्यात आलेल्या या जहाजात २८ मार्च रोजी कच्चे तेल भरले गेले. मात्र, अमेरिकेच्या ट्रम्प प्रशासनाने २० मार्च रोजी जाहीर केलेल्या ३० दिवसांच्या विशेष सवलतीनुसार, केवळ २० मार्चपूर्वी जहाजांवर भरलेले तेलच १९ एप्रिलपर्यंत विक्रीसाठी पात्र होते. त्यामुळे ‘डेर्या’ जहाजातील तेल सवलतीच्या कालावधीबाहेर येत असल्याने हा पेच निर्माण झाला आहे.

या पार्श्वभूमीवर भारतीय कंपन्यांनी सावध भूमिका घेतली असून, अमेरिकेच्या निर्बंधांचे उल्लंघन होऊ नये म्हणून या तेलाची खरेदी टाळली आहे. कारण, सवलतीनंतर भरलेला माल स्वीकारल्यास संबंधित कंपन्यांवर अमेरिकेच्या कठोर निर्बंधांची कारवाई होण्याची शक्यता आहे.

दरम्यान, भारताने काही दिवसांपूर्वीच सवलतीच्या कालावधीत इराणकडून मर्यादित प्रमाणात तेल खरेदी केली होती. मात्र, ही खरेदी नियमानुसार करण्यात आली होती. आता ही सवलत वाढवण्याची शक्यता कमी असल्याचे संकेत डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाकडून मिळत आहेत.

याचदरम्यान, वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यातील चर्चा निष्फळ ठरल्यानंतर अमेरिकेने इराणवर दबाव वाढवला असून, काही अहवालांनुसार अमेरिकन नौदलाने इराणच्या काही बंदरांवर नजर ठेवण्यास सुरुवात केली आहे.

जागतिक जहाज वाहतूक डेटानुसार, ‘डेर्या’ हे जहाज इराणच्या ‘नॅशनल इराणी टँकर कंपनी’द्वारे चालवले जाते आणि त्यावर अमेरिकेने आधीच निर्बंध लागू केले आहेत. त्यामुळे या जहाजातील तेलाला खरेदीदार मिळण्यात अडचणी येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

गेल्या काही दिवसांत इराणचे तेल व एलपीजी घेऊन जाणारे काही टँकर्स भारतीय बंदरांवर दाखल झाले होते. जवळपास सात वर्षांनंतर भारत-इराण ऊर्जा व्यवहार पुन्हा सुरू झाल्याची चिन्हे दिसत असतानाच ‘डेर्या’ प्रकरणामुळे नव्या अडचणी निर्माण झाल्या आहेत.