इराण–इस्त्रायल संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापाराला मोठा धक्का बसला आहे. युद्धाचा भडका उडाल्यानंतर Hormuz Strait (होर्मुज सामुद्रधुनी) बंद करण्यात आल्याने जगातील जलमार्गावरील व्यापार विस्कळीत झाला आहे. या मार्गाने भारतासह अनेक देशांना क्रूड ऑईल व गॅसचा पुरवठा होतो, तसेच भारतातून आखाती देशांकडे मोठ्या प्रमाणात बासमती तांदळाची निर्यात केली जाते.

सहा लाख टन तांदूळ अडकला

ऑल इंडिया राईस एक्सपोर्ट असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष विजय सेतिया यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारतातून आखाती देशांकडे पाठवण्यात येणाऱ्या तांदळाचा ट्रान्झिट कालावधी सुमारे ४० दिवसांचा असतो. सध्या जवळपास सहा लाख टन बासमती तांदूळ विविध बंदरांवर, समुद्रात आणि गंतव्य देशांच्या बंदरांवर अडकून पडला आहे. या मालाची किंमत अंदाजे ५ ते ६ हजार कोटी रुपयांपर्यंत आहे.

माल अडकल्यामुळे निर्यातदारांनी नवीन कन्साईनमेंटचे पॅकिंग तात्पुरते थांबवले असून परिस्थिती सुधारल्यानंतरच निर्यात पुन्हा सुरू होईल, अशी भूमिका घेतली आहे.

आखाती देशांवर मोठे अवलंबित्व

भारत दरवर्षी सुमारे ६० लाख टन बासमती तांदूळ निर्यात करतो. त्यापैकी सुमारे ७० टक्के निर्यात आखाती देशांकडे होते. इराण हा भारताच्या बासमती तांदळाचा प्रमुख खरेदीदार असून, एका वर्षात इराणकडे १४ लाख टनांपर्यंत निर्यात झाल्याचा विक्रम आहे.

ऑल इंडिया राईस एक्सपोर्टर्स असोसिएशनच्या माहितीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये भारताने ६०.६५ लाख टन बासमती तांदूळ निर्यात केला असून त्याची एकूण किंमत सुमारे ५०,३१२ कोटी रुपये होती.

दर घसरण्याची शक्यता

जर इराण–इस्त्रायल लष्करी संघर्ष दीर्घकाळ चालू राहिला, तर त्याचा थेट परिणाम भारतातील बासमती तांदळाच्या दरांवर होऊ शकतो. निर्यात थांबल्यामुळे देशांतर्गत बाजारात तांदळाचा साठा वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे बासमती तांदळाचे दर घसरण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.

सध्या निर्यातदार “वेट अँड वॉच” भूमिकेत असून, जागतिक परिस्थिती स्थिर झाल्यानंतरच पुढील निर्णय घेतला जाणार आहे.

विद्या वंदा न्यूज साप्ताहिक

“तुमची बातमी, तुमचा हक्क!”