उन्हाळा सुरू होताच शहरांसह ग्रामीण भागात जारमधील पाणी पिण्याचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मात्र हे पाणी खरोखरच शुद्ध आहे का, असा प्रश्न नागरिकांमध्ये उपस्थित होत आहे. अनेक ठिकाणी फिल्टरचे पाणी असल्याचे सांगून थेट विहिरी किंवा बोअरवेलचे पाणी जारमध्ये भरून विकले जात असल्याची चर्चा सुरू आहे.
आज गावागावात आणि शहरांमध्ये पाण्याचे जार सहज उपलब्ध होत असल्याने नागरिक मोठ्या प्रमाणात ते खरेदी करतात. जार दिसला की ते पाणी शुद्ध असल्याचा समज करून लोक ते पितात; परंतु प्रत्यक्षात हे पाणी फिल्टर केलेले आहे की विहिरीचे, याची खात्री अनेकदा केली जात नाही.
लग्नसराईत मोठ्या प्रमाणावर जार पाण्याचा वापर
सध्या एका जारमध्ये साधारण १५ लिटर पाणी दिले जाते आणि त्यासाठी सुमारे ३० रुपये आकारले जातात. लग्नसमारंभ किंवा मोठ्या कार्यक्रमांमध्ये किमान २०० जारपर्यंत पाण्याची मागणी केली जाते. मात्र या पाण्याची गुणवत्ता तपासली जाते का, हा प्रश्न कायम आहे.
क्षारयुक्त पाण्यामुळे आरोग्याचा धोका
अनेक भागांमध्ये भूजलामध्ये माती, लोह, क्षार आणि कार्बनचे प्रमाण जास्त असल्याचे आढळते. योग्य शुद्धीकरण न करता असे पाणी पिल्यास विविध शारीरिक व्याधी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे नागरिक शुद्ध पाणी मिळावे यासाठी अधिक आग्रही होत आहेत.
आरओ प्लांटमध्ये शुद्धीकरणाची प्रक्रिया
तज्ज्ञांच्या मते, आरओ मशीनमध्ये साधारणपणे तीन प्रकारचे फिल्टर असतात. पाण्यातील TDS (Total Dissolved Solids) साधारण ५० च्या वर असणे आवश्यक मानले जाते. तसेच फिल्टर वेळोवेळी बदलणे आणि पाण्याची तपासणी करणे गरजेचे असते.
तपासणीची गरज
पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत अचानक तपासणी करण्याची जबाबदारी Food and Drug Administration Maharashtra यांच्यावर आहे. मात्र अशा तपासण्या क्वचितच होत असल्याने शुद्ध पाण्याच्या नावाखाली विहिरीचे किंवा बोअरवेलचे पाणी विकले जात असल्याचा आरोप केला जात आहे. तक्रारींचा अभाव असल्यानेही कारवाई होत नसल्याचे सांगितले जाते.
नियम काय सांगतात?
आरओ पाणी विक्रीसाठी स्वतंत्र ISO प्रमाणपत्र आवश्यक नसते, मात्र बॉटलिंग प्लांटसाठी ते आवश्यक आहे. त्यामुळे जारमधील पाण्याची गुणवत्ता तपासणे आणि योग्य नियमांचे पालन करणे अत्यंत गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
नागरिकांनी पिण्याचे पाणी खरेदी करताना पाण्याचा स्रोत, शुद्धीकरण प्रक्रिया आणि प्लांटची माहिती तपासणे आवश्यक असल्याचेही सांगितले जात आहे.